Методическая копилка

 

 

Архив методических разработок по предметам за 2013/2014 учебный год

 

Архив методических разработок по предметам за 2014/2015 учебный год

 

Семинар-практикум «Организация работы учителя географии по подготовке учащихся к конкурсам исследовательского характера»

Татьяна Михайловна Холопица учитель географии

 

Семинар-практикум

 

«Организация работы учителя географии по подготовке учащихся к конкурсам

исследовательского характера»

 

Цель. Создание условий для полноценного проявления и развития педагогического мастерства на основе организации пространства для профессионального общения по обмену опытом работы.

Представление  опыта собственной педагогической деятельности, направленной на поисково-исследовательский аспект преподавания географии в учреждении образования.

Задачи. Создание условий для формирования представления у слушателей об особенностях ведения исследований в школе, содействие пониманию последовательности работы над темой исследования, мобилизация творческого потенциала аудитории и включение слушателей в  продуктивную деятельность, получение обратной связи, проведение рефлексивного этапа взаимодействия.

Оборудование: мультимедийная установка, маленькие цветные листы по количеству участников, большие цветные и белые листы по количеству групп, девять экземпляров республиканских газет, разноцветные кубики «LEGO» (по 4 на каждую группу), памятки  по количеству групп.

 

Учитель. Уважаемые коллеги, посмотрите, что у меня в руке. Действительно, это иголки сосны. А что у меня в другой руке? Посмотрите внимательно, потрогайте, можете понюхать. Что же это? А это брикеты из иголок  сосны, которые сделали  учащиеся нашей школы.

Входящий контроль. А как вы думаете, для чего они это делали? Где могут использоваться брикеты? Прежде, чем их получить, дети исследовали их свойства. Как вы думаете, что такое исследование?  Кто из вас в школе занимался исследованиями? Какие ассоциации у вас с этим словом?

Что же такое исследование?  Исследование — это комплексное решение теоретической или практической проблемы, включающее в себя теоретический анализ вариантов ее решения, выдвижение новых гипотез, практическую проверку гипотез и оформление результатов.

Прием LEGO-конструирование. Любое исследование из нескольких этапов.  Они записаны на слайде и выделены отдельным цветом. Я прошу вас расположить их, используя конструктор, в той последовательности, в которой вы считаете правильным. Объясните свое решение.   

Итак, дорогие друзья, первый этап - это выбор темы исследования. Рассказ об истории с газетой.

Я хочу, чтобы и вы попробовали найти и сформулировать тему, чтобы вы хотели исследовать. Раздаю газеты: по три на каждую группу, маленькие синие листочки, карандаши. Я даю вам на эту работу 3 минуты. Постарайтесь в названиях статей или по тексту написать тему исследовательской работы. Работаем в парах, выбираем тему одну на двоих. Когда задание будет выполнено, выбираем тему одну на четверых. Затем выбираем тему одну для всей группы. Она должна соответствовать следующим правилам (на слайде):

  1. Тема должна быть интересной, увлекательной.
  2. Тема должна быть выполнимой, решение ее должно принести пользу участникам исследования.
  3. Тема должна быть актуальной и оригинальной, в ней необходим элемент неожиданности.
  4. Тема должна быть такой, чтобы работа могла  быть выполнена относительно быстро.

Тема, общая для каждой из  групп, записывается на больших цветных листах.

Если возникнут трудности, то можно в качестве примера привести темы исследований, которые были придуманы по тем же  газетам.

  1. Географический аспект в ускорении созревания клубники в условиях Беларуси.
  2. Экономный отдых в условиях средней Беларуси.
  3. Как построить дом из альтернативных материалов.
  4. Исследование возможности восстановления болот после мелиорации.
  5. Влияние Балтийского моря на климат Беларуси.
  6. Вклад личных подсобных хозяйств в экономику Несвижского района.
  7. Топонимические особенности генезиса фамилий Несвижского района .
  8. Льняная рапсодия или экологические особенности белорусской национальной одежды.
  9. Исследование особенностей белорусской народной музыки.
  10. Исследование проблемы оптимизации населенных пунктов на примере Минской области.

Следующий этап – постановка цели и предположение  конечного результата. Для чего вы будете проводить выбранное вами исследование? Каким вы видите конечный результат вашей работы? Чего вы хотите достичь? Это называется гипотеза. Какие у вас ассоциации со словом гипотеза? Ответы участников.

Гипотеза – обязательный элемент в структуре исследовательской работы, предположение, при котором на основе ряда факторов делается вывод о существовании объектов, связи или причины явления, причем этот вывод нельзя считать вполне доказанным.

Напишите его на белых листах. А цветные с темой исследования передайте соседней группе. Другая группа через 2-3 минуты должна выдвинуть свой конечный результат этой работы. Затем еще раз передаются темы работ, выдвигаются гипотезы. Затем зачитываются ожидаемые результаты. Проводится их комментарий.   

Посмотрите, пожалуйста, на экран. Постарайтесь понять по фотографиям, какой этап исследования я демонстрирую на слайдах. Демонстрация презентации об опытах и экспериментах в работе по опавшей хвое. (Слайды 8-17)

Действительно, это опытно-экспериментальная работа. Существует много методик проведения опытов и экспериментов. Какую вы выберете для себя, это решать вам. Учитывайте ситуацию, ваши возможности и возможности школы.

 Завершающий этап работы – итоговая диагностика. Здесь необходимо сравнить то, что предполагалось в начале работы с тем, что мы получили в результате, т.е. подтверждена ли гипотеза. Хочу сказать, что в результате проведения экспериментов ваше предположение может и не подтвердиться, а может подтвердиться частично. Пусть вас это не пугает – это все равно положительный результат вашей работы. Результаты работы по изготовлению брикетов из опавшей хвои представлены на республиканский конкурс «100 идей для Беларуси».

Что же даст исследовательская работа вашим  ученикам? Это  дипломы, грамоты, публикации в печатных изданиях. Успешные выступления ребят с докладами на различных конкурсах и конференциях  помогут им при поступлении в высшие учебные заведения. Участие в международных исследовательских конкурсах и проектах также даст возможность познакомиться с разными странами и их достопримечательностями.

Рефлексия. Дорогие коллеги. Подумайте, каким образом предметы, находящиеся в пакете, относятся к сегодняшней теме занятия. Какие они вызывают у вас ассоциации.

свернуть

УРОК ГІСТОРЫІ БЕЛАРУСІ Клас: 10 Тэма: Вызваленне БССР ад германскіх захопнікаў

Мэта: знаёмства з ажыццяўленнем наступальнай Баграціён” па вызваленні БССР.

Задачы:

разгледзець асаблівасці падрыхтоўкі і правядзення аперацыі Баграціён”; вызначыць яе ваенна-палітычнае значэнне для далейшага ходу вайны;

садзейнічаць развіццю крытычнага мыслення, актывізацыі разумовай дзейнасці навучэнцаў, удасканальваць уменні працаваць з падручнікам,  выкарыстоўваць дадатковы матэрыял, змест гістарычнай карты як крыніцы інфармацыі, аналізаваць і рабіць вывады;

выхоўваць пачуццё гонару за беларускі народ, яго гераічнае мінулае.

Тып урока: камбінаваны ўрок.

Забеспячэнне ўрока: Гісторыя Беларусі, 1917-1945 гг.: Вучэбны дапаможнік для 10 класа агульнаадукацыйных устаноў з беларускай мовай навучання  / Пад рэдакцыяй Я.К.Новік, В.В.Гінчук. – Мн., 2012; відэафрагмент Аперацыя Баграціён”, інтэрактыўныя сэрвісы Мастер-тест”, LearningApps.org.”, раздатачны матэрыял, карта Вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў”.

План урока

  1. Пачатак вызвалення Беларусі
  2. Беларуская наступальная аперацыя ”Баграціён”

Ход урока

  1. I. Арганізацыйна-матывацыйны этап урока

Настаўнік чытае верш П.Панчанкі “Байцу, які першы ступіў на беларускую зямлю”.

Не знаю, хто ты — баявы ўралец

Ці дужы, каранасты сібірак.

Падправіўшы спраўней паходны ранец,

Прайшоў ты першым па маіх барах.

Ты першы кроплі горкіх слёз сірочых

Сваёй рукой з дзіцячых твараў сцёр.

Ты першы паглядзеў прыветна ў вочы

Бацькоў маіх любімых і сясцёр.

Ты ў бой ішоў з пагардаю да смерці,

Каб ратаваць мой край.

Ты парадніў Сябе навекі з беларускім сэрцам,

З дубровамі, з красою нашых ніў.

Усё, чым нашая зямля багата,

Цяпер тваё — і вішні пад акном,

I песні звонкія, і стромкіх сосен шаты,

I беларуса дом — твой родны дом.

Ты зноў у бой...

Над Нёманам далёкім

З надзеяй хвоі шэпчуць: Ён ідзе!”

Ідзі, баец,

Хай будзе шлях твой лёгкім,

Хай куля не кране тваіх грудзей.

Ты будзеш жыць, ты жыць цяпер павінен

За тых, каго замучылі яны.

Ты стаў цяпер для многіх матак сынам,

Народжаным у цяжкі час вайны.

Па ўсёй зямлі разносіцца, як казка,

Твой кожны стрэл, твой кожны новы крок.

Ідзі, баец, ідзі, наш сокал ясны,

Цябе чакаюць Мінск і Беласток.

-   Сфармулюйце тэму нашага ўрока?

- Вызначце задачы ўрока. Мы пазнаёмімся з планам па вызваленні беларускай зямлі, даведаемся пра масавы гераізм воінаў Чырвонай Арміі, беларускіх партызан і падпольшчыкаў у вызваленні нашай Радзімы.

Праблемнае пытанне: Чаму разгром групы армій “Цэнтр” у ходзе аперацыі “Баграціён” быў ахарактарызаваны камандаваннем вермахта як катастрофа, большая за Сталінград?

  1. II. Этап актуалізацыі вопыту навучэнцаў

Але перш, чым пачнём вывучаць новы матэрыял, давайце ўспомнім папярэднія веды па тэме “Вялікая Айчынная вайна”.

Навучэнцы самастойна выконваюць тэставае заданне на камп’ютары ў праграме “Мастер-тест”

http://master-test.net/ru/quiz/testing/id/109270

III. Аперацыйна-пазнавальны этап

  1. Пачатак вызвалення Беларусі

- Калі адбыўся карэнны пералом у ходзе Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў?

Самастойная работа: пункт 1 § 26

Навучэнцам прапануецца самастойна прачытаць матэрыял падручніка і даць адказы на пытанні, змешчаныя на картках у кожнага навучэнца (дадатак 1):

  1. Калі пачалося вызваленне Беларусі?
  2. Калі і які быў вызвалены першы раённы цэнтр?
  3. Калі быў вызвалены першы абласны цэнтр?
  4. Якая частка тэрыторыі БССР была вызвалена восенню-зімой 1943 года?
  5. Чаму Чырвоная Армія не змагла вызваліць у 1943 годзе ўсю тэрыторыю БССР?

- Адказы навучэнцаў

Пракаменціруйце наступныя факты:

1) 24 снежня 1943 года быў вызвалены райцэнтр Гарадок. Спробы савецкіх войскаў прарвацца да г. Віцебска поспеху не мелі. Новае наступленне войскаў Чырвонай Арміі пачалося 3 лютага 1944 года, аднак вызваліць г. Віцебск ім так і не ўдалося.

2) Да канца 1943 года войскі заходняга фронту сем разоў пераходзілі ў наступленне на Магілёўскім напрамку, але задач сваіх не выканалі. Цаной велізарных страт яны змаглі прасунуцца наперад толькі на 10-20 км.

  1. Беларуская наступальная аперацыя “Баграціён”

У 1944 г. пачаўся завяршальны этап Вялікай Айчыннай вайны. Пачалося выгнанне ворага з тэрыторыі СССР. У студзені-лютым была знята блакада г. Ленінграда. Вясной вораг быў разбіты на Правабярэжнай Украіне, быў вызвалены Крым, але войскі групы армій “Цэнтр” усё яшчэ ўтрымлівалі БССР. Перад Чырвонай Арміяй была пастаўлена задача: разграміць гэтую групоўку. Савецкае камандаванне распрацавала наступальную аперацыю па вызваленні БССР.

Прагляд відэафрагмента “1944 год – год великого освобождения” і адказ навучэнцаў на пытанні:

  1. Якую назву атрымала аперацыя па вываленні нашай Радзімы? Чаму?
  2. Мэта аперацыі па вызваленні БССР?
  3. Калі пачалася аперацыя?

Аперацыя “Баграціён” пачалася раніцай 23 чэрвеня 1944 года нечакана для ворага. Фашысцкае камандаванне лічыла, што галоўны ўдар Чырвоная Армія будзе наносіць па Украіне, але наступленне савецкіх войск пачалося ў Беларусі праз цяжкапраходныя балоты і лясы.

Праца з табліцай (у навучэнцаў на партах – дадатак 2)

Прааналізуйце суадносіны сіл Германіі і СССР напярэдадні аперацыі “Баграціён”.

Краіна

Агульная колькасць войск

Гарматы і мінамёты

Танкі і самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі

Самалёты

Германія

1,2 млн. чал.

9,5 тыс.

900

1350

СССР

2,4 млн. чал.

36 тыс.

5200

5,3 тыс.

Прагляд відэафрагмента “Баграціён”

- Ці згодны вы, што аперацыя “Баграціён” была адной з буйнейшых аперацый? (У ходзе аперацыі перастала існаваць адна з самых магутных групіровак вермахта – група армій “Цэнтр”) Работа ў групах (заданні на картках – дадатак 3)

I група (матэрыял падручніка с. 151-153)

  1. Назваць і паказаць на карце дзеянні франтоў, якія ўдзельнічалі ў вызваленні БССР.
  2. Назваць і паказаць буйнейшыя аперацыі Чырвонай Арміі па вызваленніі БССР.

II група

  1. Якую ролю ў вызваленні адыгралі партызаны і падпольшчыкі? (с.152, 3 абзац)
  2. Прааналізуйце гістарычныя дакументы 1, 2 на с.155-156 і вызначце задачу, якая вырашалася на трэцім этапе “рэйкавай вайны”.

III група

  1. Дакажыце, што барацьба з захопнікамі насіла інтэрнацыянальны характар, прывядзіце прыклады гераізму і мужнасці ўдзельнікаў па вызваленні Беларусі.
  2. Вызначце гістарычнае значэнне і вынікі Беларускай наступальнай аперацыі.

У гонар аперацыі на 21-ым км ад г. Мінска на шашы Мінск-Масква ў 1969 годзе насыпаны Курган Славы Савецкай Арміі – вызваліцельніцы БССР.

Фізкультхвілінка

“Перадай мяч” – навучэнцы перадаюць мяч адзін аднаму, называючы паняцці па тэме “Вялікая Айчынная вайна”.

Работа з ілюстрацыяй с. 152

- Якая падзея аперацыі “Баграціён” адлюстравана на карціне В.Волкава “Мінск. 3 ліпеня 1944 г.”?

  1. IV. Замацаванне

- Калі праводзілася аперацыя “Баграціён”? Яе мэта? Удзельнікі?

- Якія фактары абумовілі паспяховасць дзеянняў Чырвонай Арміі ў час беларускай наступальнай аперацыі?

Выкананне заданняў на камп’ютары LearningApps.org.”

Заданне 1. Знайдзі пару

https://learningapps.org/watch?v=pah62sp6k18

Заданне 2. Разгадай крыжаванку “Героі мінулых часоў”

https://learningapps.org/watch?v=pxq5ugst318

Заданне 3. Пазлы

https://learningapps.org/watch?v=p9itj5k2318

Праблемнае пытанне: Чаму разгром групы армій “Цэнтр” у ходзе аперацыі “Баграціён” быў ахарактарызаваны камандаваннем вермахта як катастрофа, большая за Сталінград?

  1. V. Дамашняе заданне
  • 26, заданне 5 (індывідуальнае: падрыхтаваць паведамленні аб барацьбе ўраджэнцаў Беларусі на франтах Вялікай Айчыннай вайны, у еўрапейскім руху Супраціўлення; прэзентацыю “Подзвігу народа жыць у вяках (ушанаванне памяці аб змагарах супраць гітлераўскіх акупантаў))
  1. VI. Рэфлексія

- Скласці сінквейн

“Баграціён”

Наступальная, імклівая

Акружыць, разграміць, знішчыць

Зрабіла магчымым вызваленне Беларусі

Вызваленне

 Спіс літаратуры

  1. Жук, Т.К. БССР у гады Вялікай Айчыннай вайны // Беларускі гістарычны часопіс. 2005, № 4. С. 50-53.
  2. Новік, Я.К. Гісторыя Беларусі, 1917-1945 гг.: Вучэбны дапаможнік для 10 класа агульнаадукацыйных устаноў з беларускай мовай навучання / Пад рэдакцыяй Я.К.Новік, В.В.Гінчук. – Мінск: Народная асвета, 2012.
  3. Каваленя, А.А. Вялікая Айчынная вайна савецкага народа (у кантэксце Другой сусветнай вайны): Вучэбны дапаможнік для 11 класа агульнаадукацыйных устаноў з беларускай мовай навучання / пад рэдакцыяй А.А.Каваленя. – Мінск: Выдавецкі цэнтр БДУ, 2012. – 231 с.

 

 

 

 

 

 

 

свернуть

Канспект занятку па адукацыйнай вобласці “Дзіця і прырода” “Прывітанне, дрэва”

Кукула Людміла Славаўна,

сярэдняя спецыяльная адукацыя,

вышэйшая катэгорыя,

стаж работы 23 гады

 

Тэма: “Прывітанне, дрэва!”

Праграмны змест: (1) пазнаеміць дзяцей з дрэвамі бліжэйшага асяроддзя, (2) удасканаліць  і пашырыць веды аб дрэвах бліжэйшага асяроддзя;

развіваць і замацоўваць уменне адрозніваць і называць некалькі дрэў, лістоў з гэтых дрэў;

выхоўваць беражлівыя аднорсіны да расліннага свету.

Ход занятку

Арганізацыйны пачатак

Раз, два, тры, чатыры, пяць –

Я хачу ўсіх абняць,

І кожнаму добрай раніцы пажадаць.

  • Давайце адзін аднаму падаруем свае ўсмешкі і з добрым настроем пачнем наш занятак.
  • Дзеці, паглядзіце, колькі лісточкаў заляцела да нас у групу! А вось гэты лісточак незвычайны – ён схаваўся ў нашу сюрпрызную каробачку. Давайце заглянем у яе. А на лісточку напісана: “Каралева Восень запрашае нас у падарожжа, а нашымі спадарожнікамі будуць асеннія лісточкі”.

(Раздаю кожнаму дзіцяці па лісточку).

Асноўная частка

(Гучыць запіс музычнага фрагмнту “Времена года”. Дзеці кружацца з лісточкамі пад музыку).

  • Рабяты, куды прывялі нас асеннія лісточкі? У лес. (Паказваю карціну асенняга лесу).
  • Растуць высокія грыбкі, на іх розныя лісткі. Гэта – дрэвы, лес.
  • А вы ведаеце, што пра дрэвы складаюць не толькі загадкі, вершы, але і казкі. Хочаце паслухаць казку пра дрэвы?

Казка “Спрэчка”

Здарылася гэта восенню. Раслі на паляне тры дрэвы. Адно з іх было спакойнае, маўклівае, а два дрэвы заўсёды спрачаліся: якое з іх прыгажэйшае, больш стройнае, больш высокае, у каго лісточкі прыгажэйшыя.

Першае дрэва казала, што яно высокае, стройнае. У яго многа тонкіх галінак, якія звісаюць уніз, як косы ў дзяўчынак. На галінках растуць лісточкі, як залатыя манеткі. Ствол у яго белы з чорнымі рысачкамі. Лісточкі на дрэве шапацяць: ш-ш-ш-ш.

  • Адгадайце, што гэта за дрэва? (Бяроза)

Паказваю малюнак з выявай бярозы.

  • Паглядзіце, на што падобныя галінкі? (Дзявочыя косы)
  • На што падобныя лісточкі?
  • Як яно шапацела? (ш-ш-ш)

Другое дрэва не было падобнае на першае. На палянцы рос… (паказваю малюнак дуба)

  • Гэта дуб.
  • Дапамажыце мне расказаць, які дуб.
  • Які ствол? (тоўсты, карычневы)
  • Якія галінкі? (тоўстыя, крывыя)
  • Што расце на галінках? (лісты, жалуды).
  • Дуб магутны, вылікі, як мядзведзь.
  • На што падобныя лісты ў дуба? (на далонькі)

Гучыць шум ветру.

  • Ой, падуў вецер і сарваў з дрэў лісце (раскідаю па дыване лісцікі)

Фізкультхвівлінка

  • Ой, дзеці, па небе паляцелі гусі. Уявіце, што вы – гусі:

Гусі – гусі!

Га-га-га.

Збярыце толькі тыя лісточкі, якія ўпалі з бярозы.

Гэта якія лісты – бярозавыя.

Гусі – гусі!

Га-га-га.

Збярыце тыя лісточкі, якія ўпалі з дуба.

Гэта якія лісты – дубовыя.

  • Трэцяе дрэва стаяла маўкліва. Яно не ведала, прыгожае яно ці не. У ягот ніколі не было лісця, яно ніколі не мяняла свой колер. Нават загадку пра яго прыдумалі:

               Зімой і летам аднім цветам.

Паказваю малюнак елкі.

  • Як завецца гэта дрэва?
  • Яно падабаецца вам?
  • Якая елка? (стройная, зяленая, пушыстая, высокая)
  • Елка так усім спадабалася, што да яе сталі прыходзіць нават зімой, упрыгожваць яе на Новы год і авдзіць вакол яе карагоды.
  • З той пары ўсе дрэвы сталі жыць дружна. Усе дрэвы прыгожыя і карысныя. Яны робяць наша паветра чыстым.
  • А нам прыйшла пара вяртацца ў дзіцячы сад. (Гучыць музыка, дзеці кружацца з лісточкамі, забіраюць лісточкі з сабой і ставяць у букет.)
свернуть

Урок біялогіі в 7 классе "Унутраная будова ліста. Лістапад"

Настаўнік біялогіі

Халопіца Таццяна Міхайлаўна

 

Урок біялогіі ў 7 класе

Унутраная будова ліста. Лістапад

Прапанаваны ўрок біялогіі “Унутраная будова ліста. Лістапад” праводзіцца ў 7 класе ў рамках вывучэння тэмы “Вегетатыўныя органы раслін” і з’яўляецца трынаццатым урокам з васямнаццаці, прадугледжаных праграмай.

На ўроку дзеці вывучаюць асабліваці ўнутранай будовы ліста ў сувязі з выконваемымі функцыямі, а таксама значэнне лістапада ў жыцці раслін. У ходзе ўрока развіваюцца ўменні параўноўваць, устаноўліваць прычынна-выніковыя сувязі. У ходзе правядзення даследаванняў школьнікі даведваюцца пра асаблівасці такіх шырока распаўсюджаных раслін нашай мясцовасці, як крапіва двудомная (Urtica dioica) і баршчавік Сасноўскага (Heracléum sosnówskyi). Высвятляецца ўзровень ведаў школьнікаў 5-8 класаў пра біялагічную з’яву лістапад.

На ўроку прымяняецца стратэгія тэхналогіі развіцця крытычнага мыслення (табліца “Ведаю – Хачу даведацца – Даведаўся”), збіраецца мадэль унутранай будовы ліста і афішыруюцца вынікі. Таксама на ўроку праводзіцца аналіз анкетавання вучняў 5-8 класаў “Што я знаю пра лістапад?”. Адной з форм работы з адоранымі вучнямі выступае прадстаўленне міні-даследаванняў пра такія шырока вядомыя ў нашай мясцовасці расліны, як крапіва двудомная і баршчавік Сасноўскага. Такім чынам рэалізуюцца развіваючыя і выхаваўчыя мэты ўрока.

 Мэты:

навучальныя:

  • садзейнічаць фарміраванню ўяўленняў аб асаблівасцях унутранай будовы ліста ў сувязі з выконваемымі функцыямі, аб асаблівасцях лістапада ў жыцці раслін;

         развіваючыя:

  • вучыць уменню параўноўваць, устаноўліваць прычынна-выніковыя сувязі на прыкладзе супастаўлення асаблівасцей тканкавай будовы ліста і выконваемых ім функцый;
  • развіваць уменне аналізаваць, параўноўваць, абагульняць, вылучаць галоўнае, тлумачыць;

         выхаваўчыя:

  • садзейнічаць фарміраванню ўмення супрацоўнічаць, выконваць работу ў групе, садзейнічаць эстэтычнаму выхаванню вуняў праз паказ прыгажосці лістапада.

Гласарый урока: ліст, эпідэрміс, кутыкула, вусцейкі, замыкаючыя клеткі, вусцейкавая шчыліна, мякаць ліста, слупковая парэнхіма, губчатая парэнхіма, жылка ліста, праводзячы пучок, ксілема, флаэма, лістапад, храмапласты.

Тып занятку: урок з элементамі даследчай дзейнасці.

Віды дзейнасці настаўніка: арганізуе работу для аналіза  матэрыялу, кансульціруе, карэкціруе, каардынуе дзейнасць вучняў, арганізуе работу ў групах.

Віды дзенасці вучняў: працуюць з тэкстам  вучэбнага дапаможніка, дадатковай інфармацыяй, аналізуюць тэкст і атрыманы матэрыял, ацэньваюць, параўноўваюць, працуюць у групах, тлумачаць, афішыруюць вынікі.

Формы работы вучняў: індывідуальная, групавая, франтальная.

Абсталяванне і сродкі навучання: табліца “Клетачная будова ліста”, папяровыя нарыхтоўкі для стварэння мадэлі ўнутранай будовы ліста, анкеты вучняў 5-8 класаў “Што я ведаю пра лістапад”, дадатковы матэрыял.

 

Ход урока

 

“Калі людзі шукаюць іголку ў стозе  сена, то большасць з іх спыняецца, адшукаўшы яе,  а я працягваю пошукі, знаходзячы другую, трэцюю, чацвёртую і пятую іголкі” Альберт Эйнштэйн

 

І. Арганізацыйна-матывацыйны этап (1 мін)

Мэта: стварэнне дабразычлівай атмасферы на ўроку для супрацоў-ніцтва настаўніка з вучнямі.

Дзейнасць настаўніка

Дзейнасць вучняў

Вітаецца, арганізуе ўвагу вучняў

Настройваюцца на работу

 

ІІ. Актуалізацыя ведаў і сумеснае мэтапалаганне. (4 мін)

Мэта: актуалізацыя апорных ведаў для пастаноўкі мэтаў і задач урока.

Дзейнасць настаўніка

Дзейнасць вучняў

Прымяненне стратэгіі тэхналогіі развіцця крытычнага  мыслення “Ведаю – Хачу даведацца – Даведаўся”

Вучацца вызначаць свае пазнавальныя інтарэсы, накірункі ў індывідуальным даследчым пошуку ў рамках вывучаемай тэмы

 

Настаўнік. Праводзіць гутарку па наступных пытаннях:

  • Назавіце тыпы тканак раслін. Як вы думаеце, ці ўсе з гэтых тканак будуць прысутнічаць у лісце? Растлумачце, чаму.
  • У клетках якіх раслінных тканак прысутнічаюць хларапласты? З чым гэта звязана?

У ходзе гутаркі актуалізіруюцца веды вучняў аб асаблівасцях будовы раслінных клетак і тыпах тканак раслін. Запісваецца тэма, вызначаюцца задачы ўрока.

ІІІ. Асноўная частка.

  1. Вывучэнне новага матэрыялу, першаснае асэнсаванне пройдзенага матэрыялу. (12 мін)

Мэта: забяспечыць засваенне, асэнсаванне і першаснае замацаванне вучнямі новага матэрыялу; стварыць умовы для фарміравання ўяўленняў аб асаблівасцях унутранай будовы ў сувязі з выконваемымі функцыямі, аб значэнні лістападу ў жыцці раслін.  Звярнуць увагу на асблівасці распаўсюджаных у нашай мясцовасці раслін крапівы двудомнай і баршчавіка Сасноўскага

Дзейнасць настаўніка

Дзейнасць вучняў

1.     Арганізуе работу з вучэбным дапаможнікам.

2.     Дзеліць клас на групы, тлумачыць парадак работы ў групах .

3.     Раздае старшыні кожнай групы  картку з заданнямі.

4.     Сочыць за самастойнай работай груп.

5.     Праводзіць міні-прэзентацыю па вывучаным матэрыяле.

1.     Рыхтуюцца да работы з вучэбным дапаможнікам на с.100-103.

2.     Выбіраюць старшыню кожнай групы.

3.     Знаёмяцца з заданнямі на картках.

4.     Граматна працуюць з тэкстам вучэбнага дапаможніка. Праводзіцца міні-прэзентацыя работы кожнай групы: вучні  вылучаюць галоўнае, засяроджваюць увагу на выконваемых функцых ліставых структур, адзначаюць асаблівасці іх будовы. Аналізуюць і робяць вывады.

 

Група 1 – паверхневыя структуры ліста.

  1. Якой тканкай пакрыты ліст звонку? Якія асаблівасці яе будовы?
  2. Што такое кутыкула? Для чаго яна служыць?
  3. Для чаго служаць валаскі на паверхні ліста?

 

Група 2 – вусцейкі.

  1. Якім чынам адбываецца сувязь тканак ліста са знешнім асяроддзем?
  2. Што такое вусцейкі, як яны пабудаваны, якую функцыю выконваюць?
  3. Як размяшчаюцца вусцейкі на лістах розных раслін?

 

Група 3 – унутраная будова ліста (мякаць ліста).

  1. Якою тканкаю ўтворана мякаць ліста?
  2. Якія асаблівасці будовы слупкаватай парэнхімы і яе асноўная функцыя?
  3. Якія асаблівасці будовы губчатай парэнхімы і яе функцыі?

 

Група 4 – праводзячы пучок ліста.

  1. Што такое праводзячы пучок ліста, яго будова і функцыі.
  2. Дзе размешчана ксілема ў праводзячым пучку? Якую функцыю яна выконвае?
  3. Дзе размешчана флаэма ў праводзячым пучку? Якую функцыю яна выконвае?
  4. Дзе размешчана механічная тканка ў праводзячым пучку? Якую функцыю яна выконвае?

 

Група 5 – лістапад.

  1. Што такое лістапад?
  2. Для якіх раслін характэрны лістапад?
  3. Якое значэнне лістапада ў жыцці раслін?
  4. Што адбываецца з лістамі ў час падрыхтоўкі раслін да лістапада?

Фізкультмінутка. (1 мін)

  1. Паглыбленне ведаў, асэнсаванне вывучаемага матэрыялу. (20 мін)

Мэта: стварыць умовы для прымянення вучнямі ведаў у новай, нестандартнай сітуацыі.

Дзейнасць настаўніка

Дзейнасць вучняў

1.     Арганізуе работу ў класе па стварэнні мадэлі ўнутранай будовы ліста. Для гэтага выкарыстоўваюцца белыя прамавугольнікі (12-15 шт) – для клетак эпідэрмісу, зялёныя прамавугольнікі (12-15 шт) і авалы (12-15 шт) – для клетак слупковай і губчатай парэнхімы, карычневыя авалы (12-15 шт) – для клетак ксілемы, ружовыя авалы (12-15 шт) – для флаэмы, фіялетавыя прамавугольнікі (12-15 шт) – для клетак валокнаў.

2.     Арганізуе правядзенне на ўроку работы “Цікава ведаць”: знаёміць з мэтай правядзення анкетавання сярод вучняў 5-8 класаў “Што я ведаю пра лістапад?” (гл. Дадатак 1)

 

3.     Агранізуе прадстаўленне школьнікамі міні-даследаванняў, якія праводзіліся дома, дае неабходныя тлумачэнні, пры неабходнасці карэкціруе выступленні вучняў.

1.     Вучні павінны з папяровых нарыхтовак клетак рознага колеру сабраць мадэль унутранай будовы ліста, прыклейваць на ліст ватмана па чарзе ўсе прапанаваныя “клеткі” ліста. Пасля выканання работы праводзіцца афішыраванне вынікаў і, па меры неабходнасці, карэкцыя вынікаў работы.

 

 

 

 

2.     2-3 вучні класа, якія праводзілі анкетаванне школьнікаў, знаёмяць з яго вынікамі, зачытваюць самыя цікавыя і незвычайныя дадзеныя, даюць аналіз анкетавання, неабходныя тлумачэнні.

3.     Вучні, якія рыхтавалі паведамленні “Чаму пячэцца крапіва”, “Што трэба ведаць пра баршчавік” выступаюць па чарзе, задаюць аднакласнікам пытанні па змесце свайго выступлення. Праводзіцца абмеркаванне.

 

ІV. Дамашняе заданне (1 мін).

  • 23, пытанні параграфа.

Заданне для вучняў, якія цікавяцца біялогіяй. Падрыхтаваць дадатковы матэрыял аб фотасінтэзе ў раслінах. Аформіць яго ў выглядзе плаката ці невялікага калажа.

Каменціраванае выстаўленне адзнак за ўрок: (1 мін).

 

Рэфлексія. (5 мін)

Мэта: садзейнічаць развіццю ў вучняў здольнасць да абагульнення, фармуліроўкі вынікаў урока.

Дзейнасць настаўніка

Дзейнасць вучняў

Арганізуе дзейнасць вучняў па асэнсаванні сваёй паспяховасці. Вяртае вучняў у пачатак ўрока, да табліцы “Ведаю – Хачу даведацца – Даведаўся”. Прапануе кожнаму ўдзельніку педагагічнага ўзаемадзеяння закончыць сказ:

Я быў(ла) здзіўлены(на) тым, што …

Я задумаўся (лася) …

Удалым было сёння …

Я даведаўся (лася) …

Я ўпэўнены(на) ў тым, што …

Я абавязкова зраблю …

А яшчэ я хачу сказаць, што …

 

Асэнсоўваюць значнасць для сябе атрыманых ведаў, ацэньваюць сваю дзейнасць

 

Спіс выкарыстаных крыніц

  1. Кісляк, І. У. Надвор’е і клімат. Разнастайны свет прыроды / І. У. Кісляк. – Мінск : «Адукацыя і выхаванне», 2012
  2. Ціхаміраў, В. М. Вучэбны дапаможнік для 7 класа агульнаадукацыйных устаноў з беларускай мовай навучання / В. М. Ціхаміраў. – Мінск : “Народная асвета”, 2010
  3. Ціхаміраў, В. М. Вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай і рускай мовамі навучання / В. М. Ціхаміраў. – Мінск : “Народная асвета”, 2010
  4. https://ru.wikipedia.org
  5. http://www.mplants.org.ua

 

ДАДАТАК 1

 

Анкета “Што я ведаю пра лістапад?”     __________ клас

 

Пытанне

Так

Не

Не ведаю

1

Лістапад наступае ў лістападзе?

 

 

 

2

У час лістападу колер лістоў змяняецца на жоўты, чырвоны, барвовы?

 

 

 

3

Лісты змяняюць сваю афарбоўку спачатку на верхніх лістах, затым паступова на ніжніх?

 

 

 

4

Разам з апалымі лістамі з расліны выдаляюцца шкодныя рэчывы?

 

 

 

5

Перад лістападам пажыўныя рэчывы перамяшчаюцца ў пупышкі?

 

 

 

6

Лістапад – прыстасаванне раслін да змяншэння выпарэння вады?

 

 

 

7

Лістапад – прыстасаванне раслін да захавання галін ад палому пад цяжарам снегу

 

 

 

8

Вечназялёныя расліны ніколі не скідаюць лістоў?

 

 

 

9

У апалых лістах хаваюцца на зіму розныя насякомыя?

 

 

 

10

Зграбаючы і спальваючы лісты восенню, мы прыносім дрэву карысць?

 

 

 

свернуть